Lò Men Lam · Bát Tràng · từ 1968
Ba đời lò,
một màu lam.
Ông nội nhóm lò củi đầu tiên năm 1968. Bố chuyển sang lò ga năm 2001. Giờ chúng tôi là mười hai người thợ, vẫn vuốt từng chiếc bát trên bàn xoay và vẽ men bằng tay.

Mẻ lò tuần này
Thứ Năm · 340 chiếc men lam
1968
năm đỏ lửa mẻ lò đầu tiên
1.300°
nhiệt độ nung — xương gốm chắc, không ngấm nước
14 giờ
mỗi mẻ lò, thêm một ngày để nguội
12
thợ vuốt, vẽ và nung ở lò nhà

Từ đất sét
tới bàn ăn.
Đất sét trắng lấy ở Trúc Thôn, ngâm ba tháng cho mịn rồi mới nhào. Mỗi chiếc bát qua tay bốn người: người vuốt, người tỉa chân, người vẽ men và người xếp lò.
Chúng tôi không làm men bóng như sứ công nghiệp. Men lam của lò pha từ tro trấu và đá vôi, chảy theo lửa nên mỗi chiếc đậm nhạt một chút. Khách hay hỏi có phải lỗi không — không, đó là dấu của lửa.
Từ năm 2020, Men Lam bán thẳng cho khách, không qua đại lý. Giá vì thế thấp hơn ngoài phố khoảng một phần ba, và chúng tôi nghe được trực tiếp khách dùng thấy thế nào.
Bốn bước
của một chiếc bát.

01
Ngâm và nhào đất
Đất ngâm ba tháng, lọc hai lần, nhào bằng chân cho hết bọt khí.

02
Vuốt trên bàn xoay
Một thợ vuốt được khoảng 80 chiếc bát một ngày, chiếc nào cũng cân bằng tay.

03
Vẽ và tráng men
Hoa lam vẽ bằng bút lông tre, rồi nhúng men tro cho đều một lớp mỏng.

04
Nung 1.300 độ
Mười bốn tiếng trong lò, một ngày để nguội. Mở lò là lúc cả nhà hồi hộp nhất.

Nghệ nhân vẽ men
“Men lam đẹp nhất là khi nó không đều. Đều quá thì đã có máy làm rồi.”
Bà Nguyễn Thị Hoà · 41 năm vẽ men ở lò Men Lam
Ghé lò
xem một mẻ mở.
Sáng thứ Bảy lò mở cửa cho khách xem vuốt bát, vẽ men và tự vẽ một chiếc chén mang về. Đặt chỗ trước để chúng tôi pha sẵn trà.